Rada Doktorantów Politechniki Warszawskiej

Stanowisko Rady Doktorantów Politechniki Warszawskiej
w sprawie propozycji zmian w systemie nauki i szkolnictwa wyższego

Rada Doktorantów Politechniki Warszawskiej wyraża przekonanie o konieczności przeprowadzenia zmian w systemie szkolnictwa wyższego i nauce. Jednocześnie uważa, że w sprawie tak ważnej i mającej daleko idące konsekwencje w rozwoju nie tylko uczelni, ale również całego kraju, wszelkie zmiany powinny być wprowadzane dopiero po szerokiej dyskusji ze środowiskami akademickimi. W dyskusji tej nie powinno zabraknąć głosu grupy, której te zmiany w przyszłości szczególnie będą dotyczyć – doktorantów.

Doktoranci Politechniki Warszawskiej, wiodącej w kraju uczelni technicznej, przedstawiają w niniejszym stanowisku swój głos w dyskusji.

• Konieczne jest wprowadzenie standardów kształcenia na studiach doktoranckich. Programy nauczania, będące więcej niż minimami, powinny uwzględniać przedmioty ściśle naukowe, dające doktorantom możliwość poznania teorii, metodyki badawczej i analitycznej oraz przedmioty pozwalające absolwentom studiów doktoranckich, przyszłym doktorom, podjęcie pracy poza sektorem nauki, na przykład w przemyśle lub gospodarce.
  W opinii Rady Doktorantów standardy takie nie muszą obowiązywać już od roku akademickiego 2008/2009. Powinny być przygotowane starannie i być omówione z doktorantami, środowiskiem akademickim oraz przyszłymi pracodawcami absolwentów studiów doktoranckich.

• Nie uważa się za konieczne różnicowanie doktoratów na doktorat typu naukowego i typu zawodowego. Stopień doktora był i powinien zostać stopniem naukowym. Wobec tego rozprawa doktorska powinna nosić znamiona pracy naukowej. Jako doktoranci uczelni technicznej nie zauważamy problemu przygotowywania i obrony prac doktorskich przez osoby pracujące i związane z przemysłem. Prace takie oprócz elementu przemysłowego zawierają również elementy naukowe, które pozwalają na przedstawienie tej pracy, jako rozprawy doktorskiej.
  Dla osób niechcących pisać pracy naukowej pozostają inne tytuły zawodowe, np. specjalista, główny technolog, które w ich pracy często mogą być bardziej cenione niż doktorat. Wprowadzenie dwóch typów doktoratów i przypisywanie im tej samej nazwy obniży znaczenie tego stopnia naukowego w przyszłości.

• Jednocześnie zauważa się konieczność powiązania prac doktorskich z gospodarką. Rozwiązanie takie przynieść może korzyści obopólne. Młodzi naukowcy mogą wnieść do gospodarki wiele nowych pomysłów oraz mogą pomóc rozwiązać szereg problemów jednocześnie sami zdobywając doświadczenie i wiedzę, jakiej nie zdobędą wyłącznie na uczelni. Taka współpraca powinna stać się także nowym źródłem finansowania nauki w Polsce. Środki finansowe na realizację badań do rozprawy doktorskiej płynąć powinny z sektorów zainteresowanych pracą młodego naukowca.

• Rada Doktorantów zauważa także powszechną dewaluację tytułu magistra. W obecnej chwili tytuł zawodowy magistra lub magistra inżyniera nie jest tym, co wyróżnia młodych zdolnych ludzi na rynku pracy. Za niezasadne uważa się rozpatrywanie możliwości wykonywania pracy doktorskiej z pominięciem etapu uzyskania tytułu magistra. Dotyczy to również najzdolniejszych absolwentów studiów I stopnia, którzy dzięki swojej wybitności pracę magisterską mogą wykonać w krótkim terminie korzystając z indywidualnego toku studiów. Takie skracanie ścieżki rozwoju naukowego przyczynić się może w krótkim czasie do dewaluacji stopnia doktora.

• Dyskusyjna jest również propozycja przyznawania stypendiów doktoranckich centralnie przez powołane do tego celu Narodowe Centra. Nie jest pewne, czy centralizacja stypendiów przyniesie pożądane efekty w postaci wsparcia słabszych jednostek naukowych. Niezależnie od rozważanych modeli przyznawania stypendiów, jako doktoranci stoimy zdecydowanie na stanowisku, że stypendia doktoranckie powinny być przyznawane wszystkim doktorantom. Wysokość tych stypendiów powinna jednocześnie zapewniać zabezpieczenie bytowe doktoranta tak, aby nie musiał on poszukiwać innych źródeł zarobkowania.

• Istotne jest zwiększenie mobilności kariery naukowej. Jest to warunek synergicznego współdziałania różnych ośrodków naukowych i podwyższenia poziomu ośrodków słabszych poprzez, nawet czasowe, wzmocnienie ich kadrą z ośrodków lepszych. Stanowi również niezwykle ważny element indywidualnego rozwoju młodego naukowca. Jednakże zauważamy, że w obecnej sytuacji na rynku pracy oraz rynku nieruchomości mobilność młodych naukowców może wiązać się z problemami związanymi z założeniem rodziny. Obowiązek mobilności należy zatem wprowadzać ostrożnie, regulując jednocześnie kwestie zapewniające młodym naukowcom właściwe funkcjonowanie nie tylko w nauce, ale przede wszystkim w społeczeństwie.

• Zniesienie stopnia doktora habilitowanego, zakorzenionego w polskiej tradycji awansu naukowego, jest dyskusyjne, a na dzień dzisiejszy wydaje się ryzykowne. Rada Doktorantów widzi możliwość pozostawienia stopnia doktora habilitowanego przy jednoczesnym wprowadzeniu „certyfikatu promotorskiego” dla wybitnych specjalistów zagranicznych. Dla naukowców polskich przyznanie stopnia doktora habilitowanego wiązałoby się jednocześnie z nadaniem „certyfikatu promotorskiego”. Forma przygotowania rozprawy habilitacyjnej oraz szczegółowy tryb prowadzenia przewodów habilitacyjnych może być w opinii Rady Doktorantów tematem przyszłej dyskusji.

Przewodniczący Rady Doktorantów PW

/-/ mgr inż. Maciej Szwast